Soorten operaties

Er bestaan drie verschillende operaties voor FAP:

1.      Colectomie met ileorectale anastomose (IRA) 

2.      Totale proctocolectomie met ileoanale pouchanastomose (IAA)

3.      Totale proctocolectomie met permanente ileostomie

 

Na de onderzoeken zal de chirurg met de patiënt overleggen welk type van operatie voor hem/haar het best geschikt is.

 

1. Colectomie met ileorectale anastomose (IRA)

 

Chirurgische procedure 

Deze operatie bestaat uit het volledig verwijderen van het colon met behoud van het rectum. Het uiteinde van de dunne darm (ileum) wordt dan verbonden (anastomose) met het rectum. Daarom noemt men deze verbinding een ileorectale anastomose.

 

Na deze operatie blijft men meestal 8 tot 12 dagen in het ziekenhuis. De meeste mensen hernemen hun normale activiteiten na ongeveer 6 weken. Zware inspanningen, zoals het heffen van zware gewichten, worden best gedurende drie maanden vermeden.

 

Na deze operatie gaan mensen gemiddeld 3 tot 4 maal per dag naar het toilet en kan de stoelgang vloeibaarder zijn dan voorheen. Indien er diarree optreedt, kunnen tabletjes loperamide ingenomen worden. Deze tabletjes vertragen de werking van de darm en zijn niet verslavend.

Deze operatie kan niet uitgevoerd worden:

 

  • indien de patiënt reeds rectumkanker heeft;
  • indien er reeds teveel rectumpoliepen aanwezig zijn;
  • indien de patiënt onregelmatig op controle zal komen na de ingreep.

 

Het leven na de operatie

Sommige mensen ondervinden na de operatie darmlast bij het eten van bepaalde voedingswaren. Anderen hebben daarentegen geen enkele last en kunnen op elk moment eten wat ze willen. Het is belangrijk dat iedere persoon voor zich uitmaakt welke voeding het best bij hem past.

Controle-onderzoeken na de operatie

Na dit type operatie is het noodzakelijk één tot tweemaal per jaar een onderzoek van het rectum uit te voeren, een rectoscopie, en dit levenslang. De bedoeling van deze controles is alle poliepen die zouden ontstaan in het achtergelaten rectum tijdig te verwijderen. Indien men deze controles niet regelmatig laat uitvoeren is er een verhoogd risico op het ontstaan van kanker in het rectum.

 

Aangezien er ook poliepen in de maag en het duodenum kunnen voorkomen, wordt ook hiervoor verdere follow-up aangeraden.

 

2. Totale proctocolectomie met ileoanale pouchanastomose (IAA)

 

Chirurgische procedure

 

Deze operatie bestaat uit het verwijderen van het colon en het rectum, terwijl de aars ter plaatse blijft. Er wordt een kunstmatig rectum aangemaakt, een pouch genaamd, met het laatste stukje van de dunne darm. Deze pouch wordt verbonden aan de aars zodat de stoelgang normaal kan worden opgehouden. De stoelgang wordt gestockeerd in de pouch totdat men naar het toilet gaat.

 

 IPA

 

Deze operatie wordt meestal uitgevoerd in twee stadia:

Eerste stadium

 

Het colon en het rectum worden verwijderd en de pouch wordt aangemaakt en aan de aars gehecht. Deze operatie is redelijk ingewikkeld en daarom is het soms nodig de pouch als het ware wat te laten “rusten” om te helen. Hiervoor wordt een tijdelijke ileostomie aangelegd boven het niveau van de pouch. De stoelgang verlaat de darm via deze ileostomie en wordt opgevangen in een zakje aan de buitenkant van het lichaam, op de buikwand gedragen. Dit zakje moet regelmatig worden leeggemaakt.

 

Gemiddeld blijft men 10 tot 12 dagen in het ziekenhuis na deze operatie. Gewoonlijk kan licht werk hervat worden 4 tot 6 weken na de ingreep.

Tweede stadium

 

Na minimum twee maanden, wanneer de pouch goed geheeld is, wordt de ileostomie terug afgesloten door een tweede operatie, zodat de stoelgang nu via de pouch naar de aars loopt en via de aars het lichaam verlaat.

 

Na deze tweede ingreep blijft men gemiddeld 4 tot 8 dagen in het ziekenhuis. Gewoonlijk kan licht werk hervat worden 4 tot 6 weken na de ingreep.

 

Soms is het mogelijk de operatie in éénmaal volledig uit te voeren, zonder tijdelijke ileostomie. Dit zal door de chirurg beslist worden tijdens de operatie.

 

 

Het leven na de operatie

 

Aanvankelijk hebben de meeste mensen een zachte en frequente stoelgang. Na het genezingsproces gaan ze gemiddeld 4 tot 6 maal per dag naar het toilet. Indien men frequenter naar het toilet moet, kunnen tabletjes loperamide ingenomen worden. Deze tabletjes vertragen de werking van de darm en zijn niet verslavend.

 

Het is normaal geen probleem om de stoelgang nog wat op te houden eens men de drang voelt om naar het toilet te gaan. Sommige patiënten moeten ‘s nachts ook naar het toilet gaan en voelen zich veiliger met het dragen van een klein verband.

Sommige mensen ondervinden na de operatie darmlast bij het eten van bepaalde voedingswaren. Anderen hebben daarentegen geen enkele last en kunnen op elk moment eten wat ze willen. Het is belangrijk dat iedere persoon voor zich uitmaakt welke voeding het best bij hem past. In dit stadium kan het raadzaam zijn een diëtiste te raadplegen.

 

Controle-onderzoeken na de operatie

 

Het voordeel van deze operatie is dat er geen risico meer is om kanker te ontwikkelen in het rectum. Het nadeel is dat het lang duurt (6 tot 18 maanden) alvorens de patiënt het optimale functionele resultaat behaalt van 4 tot 6 stoelgangen per dag. Gedurende deze beginperiode zullen regelmatige adviezen én controles nodig zijn. Nadien zal de patiënt jaarlijks worden teruggezien voor een klinisch onderzoek en een endoscopisch onderzoek van de pouch.

 

3. Totale proctocolectomie met permanente ileostomie

 

 Chirurgische procedure

 

In zeldzame gevallen zal de patiënt reeds kanker van het rectum hebben wanneer polypose wordt vastgesteld. De enige behandelingsmogelijkheid is dan een volledige verwijdering van het colon en het rectum. Het laatste stukje van de dunne darm wordt door de buikwand naar buiten gebracht (permanente ileostomie).

 

 

Het leven na de operatie

 

De stoelgang gaat via de ileostomie in een plastic zakje, dat aan de buitenkant van de buikwand wordt gedragen.

 

De patiënt kan gemakkelijk leren zelf het zakje te vervangen en de ileostomie te verzorgen. De ileostomie en het zakje worden gemakkelijk volledig proper gehouden, wat een normaal leven met normale activiteiten toelaat.

 

 

Controle-onderzoeken na de operatie

 

Aangezien bij deze operatie de volledige dikke darm wordt verwijderd, is er natuurlijk geen risico meer op het ontwikkelen van poliepen in het colon of rectum. Als er reeds rectumkanker aanwezig was voor de operatie, zal hiervoor eventueel verdere opvolging of behandeling noodzakelijk zijn.

 

Aangezien er ook poliepen in de maag en het duodenum kunnen voorkomen, wordt ook hiervoor verdere follow-up aangeraden.

 

 

Laparoscopische chirurgie

 

De 3 hierboven beschreven soorten operaties kunnen ook laparoscopisch uitgevoerd worden. Het principe van de operatie blijft hetzelfde, maar de techniek is anders. Laparoscopie, ofwel ‘kijken in de buikholte’, is een techniek om met een micro-camera een ingreep in de buikholte uit te voeren, die anders met een klassieke open operatie gedaan zou worden. Via kleine sneetjes in de buik wordt met behulp van een camera en speciale instrumenten dezelfde operatie uitgevoerd. Omdat een operatie voor FAP vaak preventief en bij jonge, sociaal en professioneel actieve mensen uitgevoerd moet worden, lijkt een minimaal ingrijpende procedure de beste oplossing. De voordelen van een kijkoperatie zijn o.a. een kleinere insnede in de buikwand (met een kleiner litteken als gevolg), een kleinere kans op vergroeiingen en dus ook op obstructies, een kleiner risico op complicaties (vb. wondinfectie), een sneller herstel en dus kortere ziekenhuisopname. Het nadeel van laparoscopie is dat de operatie langer duurt, voor de chirurg technisch moeilijker is en dat niet elke patiënt geschikt is om een laparoscopische procedure te ondergaan. Gemiddeld blijven de mensen 7 tot 10 dagen in het ziekenhuis en kunnen ze na ongeveer 6 weken hun normale bezigheden hernemen. Op lange termijn is er naast het cosmetisch resultaat weinig verschil tussen een klassieke en een laparoscopische ingreep. Omdat dezelfde reconstructie (IRA of pouch) uitgevoerd wordt, zijn de functionele resultaten wat betreft darmfunctie (vb. aantal stoelgangen per dag) vergelijkbaar.

 

 

 

Aangezien er ook poliepen in de maag en het duodenum kunnen voorkomen, wordt ook hiervoor verdere follow-up aangeraden.

 

 

 

 

Overzicht